نشست مشترک رئیس و اعضای هیات مدیره سندیکای شرکت‌های تولیدکننده برق با مدیرعامل شرکت توانیر با محوریت تسریع در توسعه ظرفیت تولید و رفع موانع پیش روی بخش خصوصی برگزار شد و نمایندگان سندیکا بر ضرورت اصلاح اقتصاد برق، ایجاد سازوکارهای پایدار برای پرداخت به‌موقع مطالبات نیروگاه‌ها و تعیین تکلیف نحوه پرداخت خسارت تاخیر در تأدیه مطالبات نیروگاه‌ها تأکید کردند.

ضرورت تعیین تکلیف خسارت تاخیر در پرداخت مطالبات نیروگاه‌ها
رییس هیات مدیره سندیکای شرکت‌های تولیدکننده برق در نشست هم‌اندیشی اعضای هیات مدیره، مدیرعامل و مدیران ارشد شرکت توانیر، با بیان این مطلب تأکید کرد: در حال حاضر فقط ۷ درصد معاملات برق در بستر تابلوهای آزاد و سبز انجام شده و ۹۳ درصد مابقی در تابلوی اول و بازار عمده‌فروشی در شرکت مدیریت شبکه معامله می‌شود.
حسنعلی تقی‌زاده لنده همچنین با بیان اینکه ضروری است بسترهای لازم برای انگیزه‌بخشی به سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در توسعه ظرفیت‌های تولید برق کشور فراهم شود، تصریح کرد: تا زمانی که هزینه‌های بخش دولتی صنعت برق اعم از شرکت توانیر، شرکت‌های برق منطقه‌ای و توزیع وابسته به معاملات تولید برق باشد، مشکلات فعلی در تأمین منابع مالی مورد نیاز این صنعت، حل‌وفصل نخواهد شد.
وی در ادامه با اشاره به اینکه جهش نرخ ارز و تورم به‌ویژه در ماه‌های اخیر موجب افزایش هزینه‌های بهره‌برداری در نیروگاه‌ها شده، افزود: سقف فعلی قیمت برق، هیچ تناسبی با هزینه‌های تولید آن ندارد، لذا با توجه به اینکه بخش عمده معاملات برق خارج از تابلوهای آزاد و سبز صورت می‌گیرد، نیروگاه‌ها در تأمین هزینه‌های جاری خود با مشکلات جدی مواجه شده‌اند.
انباشت مطالبات نیروگاه‌ها بابت فروش برق و عدم تعیین تکلیف نحوه پرداخت جریمه تاخیر، موضوع دیگری بود که تقی‌زاده، به آن اشاره کرد و گفت: متأسفانه موضوع پرداخت خسارت تاخیر به‌رغم وجود بسترهای قانونی و مصوبه هیات تنظیم تاکنون تعیین تکلیف نشده است و به نظر می‌رسد اراده کافی برای عملیاتی‌شدن توسط وزارت نیرو وجود ندارد. این در حالی‌ست که ارزش واقعی مطالبات نیروگاه‌ها از سال گذشته تا کنون کاهش حداقل ۵۰ درصدی داشته است.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مشکل ناترازی برق و راه حل برون‌رفت از آن پرداخت و گفت: برای حل مشکل ناترازی علاوه بر افزایش ظرفیت تولید و کاهش و مدیریت روند مصرف برق، باید به حفظ توان تولید نیروگاه‌های موجود و نیز نوسازی و بهسازی تجهیزات فرسوده آن‌ها توجه داشت می‌تواند و به‌عنوان یک راهکار به رفع ناترازی کمک کند.
رییس هیات مدیره سندیکا، خروج دولت (شرکت توانیر) از تجارت برق را راهکار اساسی برای برون‌رفت از مشکلات موجود دانست و تصریح کرد: با حذف یارانه سوخت و آزادسازی معاملات برق طی یک فرایند زمانی، اقتصاد برق رونق خواهد گرفت و بخش عمده مشکلات موجود این صنعت حل خواهد شد. وی در پایان تصریح کرد: در صورت آزادسازی نرخ سوخت و انجام معاملات برق در بستر عرضه و تقاضا و بدون دخالت دولت، منابع مالی خوبی از محل نرخ سوخت برای دولت ایجاد خواهد شد و از این منابع می‌توان از مشترکین حمایتی با تخصیص یارانه حمایت کرد.

عارضه‌یابی و تدوین راهکارها در سایه استمرار هم‌اندیشی دولت و بخش خصوصی
در بخش دیگری از این نشست محمدتقی بابایی، نایب رییس هیات مدیره سندیکا، جلسات مشترک بخش خصوصی با بخش دولتی صنعت برق را فرصتی مناسب برای آشنایی بیشتر با مشکلات طرفین و شناخت ظرفیت‌های هر دو بخش به‌منظور حل چالش‌های صنعت برق دانست و گفت: امیدوارم در جلسه آتی، آقای وزیر نیرو هم حضور داشته باشند، چرا که حضور ایشان در نشست مشترک با بخش خصوصی تولیدکننده برق، می‌تواند برای خروج صنعت برق از شرایط موجود به‌ویژه در حوزه تولید برق بسیار مؤثر واقع شود.
بابایی همچنین به مشکلات مالی نیروگاه‌ها اشاره کرد و گفت: صورت‌های مالی نیروگاه‌ها وضعیت مناسبی ندارند و این شرایط بر کارکرد آن‌ها در حوزه تولید برق اثرگذار خواهد بود.
نایب رییس هیات مدیره سندیکا در بخش پایانی صحبت‌های خود، موضوع خسارت تاخیر در پرداخت مطالبات را هم بسیار بااهمیت دانست و اظهار امیدواری کرد که با نگاه ویژه در هیات تنظیم بازار برق، این موضوع به شکل جدی‌تری پیگیری و محقق شود.

نیروگاه‌ها گرفتار در ناترازی درآمدهای ریالی و هزینه‌های ارزی
در ادامه این نشست، شهرام صدرا، عضو هیات مدیره سندیکا هم با اشاره به افزایش فزاینده قیمت تجهیزات نیروگاهی تأکید کرد: تولیدکنندگان غیردولتی برق با این شرایط نمی‌توانند حتی تعمیرات جزئی نیروگاه‌ها را انجام دهند. منابع مالی حاصل از فروش برق به هیچ وجه پاسخگوی حتی بخشی از هزینه‌های نیروگاه‌ها نیست. از این رو در صورت استمرار این وضعیت، اداره این واحدها بسیار دشوار خواهد بود.
وی همچنین تصریح کرد: درآمد نیروگاه‌ها ریالی است، در حالی‌که بخش عمده هزینه‌های آن‌ها ارزی است و به همین واسطه تناسبی بین هزینه‌ها و درآمدهای نیروگاه‌ها وجود ندارد. از این رو ضروری است که وزارت نیرو به مشکلات بخش تولید و رفع آن‌ها توجه بیشتری داشته باشد.
صدرا در ادامه به عدم پرداخت به‌موقع مطالبات نیروگاه‌ها اشاره کرد و گفت: تاخیر در پرداخت مطالبات، چالش جدی برای نیروگاه‌های خصوصی است، لذا انتظار می‌رود در این خصوص چاره‌اندیشی شده و مطالبات بدون تاخیر به نیروگاه‌ها پرداخت شود تا بخش خصوصی بتواند با نگرانی، ریسک و مشکلات کمتر به امر تولید برق بپردازد.

فرصت‌های از دست رفته قراردادهای بیع متقابل
علی مکبری، دیگر عضو هیات مدیره سندیکا نیز در این نشست طی سخنانی به مشکلات نیروگاه‌های دارای قرارداد بیع متقابل اشاره کرد و افزود: از سال ۱۳۹۲ سه هزار مگاوات نیروگاه جدید در قالب سرمایه گذاری‌های جدید و قراردادهای بیع متقابل وارد مدار شده و تا کنون در این حوزه، بیش از ۱. ۳ میلیارد دلار سرمایه‌گذاری انجام شده است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: قرار بود طبق ماده (10) قانون مانع‌زدایی از توسعه صنعت برق، هزینه‌های سرمایه‌گذاری مربوط به تبدیل واحدهای گازی به سیکل ترکیبی، از محل صرفه‌جویی سوخت به سرمایه‌گذاران این حوزه پرداخت شود. اما تاکنون فقط کمتر از ۵۰۰ میلیون یورو به سرمایه‌گذاران برگشت داده شده و این شرایط برای آن‌ها مشکلات متعددی ایجاد کرده، از این رو درخواست ما اقدام جدی وزارت نیرو و توانیر برای حل مشکلات فعالان این حوزه است.

تعمیرات نیروگاهی در بن‌بست کمبود منابع مالی
مجید محمدکاظمی، عضو هیات مدیره سندیکا نیز تعمیرات اساسی واحدهای نیروگاهی را امری حیاتی دانست و تأکید کرد: هر گونه تاخیر در انجام به‌موقع این تعمیرات می‌تواند برای تولید برق پایدار در نیروگاه‌ها مشکل ایجاد کند. از این رو تقاضا داریم مطالبات انباشته شده نیروگاه‌ها بابت فروش در بازار عمده‌فروشی هر چه زودتر پرداخت شود تا آن‌ها بتوانند تعمیرات اساسی و دوره‌ای خود را به‌موقع انجام دهند.
وی در بخش دیگری از سخنان خود به مشکل بازپرداخت تسهیلات ارزی نیروگاه‌ها در قراردادهای خرید تضمینی اشاره کرد که بر اساس بند (ب) ماده (25) قانون برنامه چهارم توسعه احداث شده‌اند و در همین راستا خواستار حمایت وزارت نیرو برای حل این مشکل شد.
محمدکاظمی در ادامه به حبس تولید برخی از نیروگاه‌ها در مناطق شمالی کشور اشاره کرد که علاوه بر کاهش درآمد آنها، موجب عدم استفاده از سرمایه‌های ملی هم شده و عنوان کرد: درخواست ما این است که با رفع این محدودیت شرایط مناسبی برای ادامه فعالیت این نیروگاه‌ها فراهم شود.
وی تأمین سوخت پایدار در زمستان را با توجه به تعهد نیروگاه‌ها نسبت به خریداران خواستار شد و خاطرنشان کرد: موضوع تأمین سوخت کافی در زمستان برای نیروگاه‌های مقیاس بزرگ، سیکل ترکیبی و تولید پراکنده، امر مهمی است که امیدواریم وزارت نیرو در این خصوص نیز تمهیدات لازم را پیش‌بینی کرده باشد.
محمدکاظمی در بخش دیگری از سخنان خود به مفاد بند (ع) تبصره (8) قانون بودجه سال ۱۴۰۲ در خصوص موضوع جایگزینی آب واحدهای صنعتی با منابع آب نامتعارف (پساب) اشاره کرد و افزود: استفاده از آب‌های نامتعارف در نیروگاه‌ها نیاز به مشوق‌هایی دارد که سرمایه‌گذاران را مجاب به این اقدام کند. از این رو ضروری است مشوق‌های مؤثر برای نیروگاه‌ها در خصوص ایجاد زیرساخت‌های مربوط به استفاده از آب‌های نامتعارف پیش‌بینی شود.

ضرورت تعمیق تعاملات راهبردی میان توانیر و سندیکا
در بخش پایانی این نشست که به‌منظور تعمیق تعاملات راهبردی میان توانیر و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی در راستای تأمین پایدار برق کشور برگزار شد، مدیرعامل شرکت توانیر با قدردانی از نقش مؤثر شرکت‌های مستقل تولید برق، توسعه مشارکت بخش خصوصی را یکی از ارکان اصلی گذر از چالش‌های تأمین برق دانست و گفت: تحقق اهداف توسعه صنعت برق در برنامه هفتم بدون همکاری بخش خصوصی ممکن نخواهد بود.
محمد اله‌داد با اشاره به روند رو به رشد تقاضای برق، بر تسریع در تکمیل نیروگاه‌های در دست ساخت، بهینه‌سازی نیروگاه‌های موجود و توسعه ظرفیت‌های تجدیدپذیر تأکید کرد و افزود: تمام تلاش توانیر این است موانع پیش‌روی سرمایه‌گذاران حوزه تولید برق را پیگیری و رفع خواهد کرد.