مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران در اولین نشست کارگروه مشترک سندیکا، توانیر و شرکت مدیریت شبکه که هفتم بهمن ماه سال جاری در محل این شرکت برگزار شد، بر ضرورت حل مشکلات تولید کنندگان برق از مسیر تعامل و همفکری مستمر میان بخش دولتی و خصوصی تأکید کرد.
وی با اشاره به مهمترین دغدغههای تولیدکنندگان برق، از جمله نوسانات شدید اقتصادی، افزایش هزینههای تولید برق، عدم تناسب قیمت فروش برق با بهای تمامشده، مسائل بیمه تأمین اجتماعی، مالیات، تأمین سوخت و آب نیروگاهها، محدودیتهای تأمین ارز برای قطعات و مشکلات قراردادهای خرید و فروش برق، خاطر نشان کرد که ادامه این شرایط میتواند پایداری شبکه برق کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
ضرورت خروج توانیر از تجارت برق
در بخش ابتدایی این نشست نمایندگان سندیکا با تاکید بر اینکه مهمترین هدف از برگزاری این جلسات ایجاد یک تعامل سازنده و گفتمان مشترک بین سندیکا و نهادهای بالادستی صنعت برق است، عنوان کردند که مساله کمبود نقدینگی، انباشت مطالبات معوق و عدم تامین منابع مالی مکفی برای تعمیر و نگهداری نیروگاهها به یک چالش جدی برای آنها تبدیل شده است. بر همین اساس در صورت عدم تزریق نقدینگی کافی به نیروگاهها، بسیاری از واحدهای فعال کنونی نمیتوانند در پیک مصرف سال آینده، با تمام توان در مدار قرار بگیرند. در این شرایط که مطالبات نیروگاهها با تاخیر جدی پرداخت میشود، حتی افزایش سقف نرخ انرژی در بازار عمدهفروشی هم دردی از نیروگاهها دوا نخواهد کرد. با این حال ضروری است که در تعیین نرخ برق، نوسانات ارزی و خسارت تاخیر هم دیده و محاسبه شود.
در ادامه انباشت مطالبات تولیدکنندگان برق به دلیل عدم توزیع متناسب نقدینگی در حوزههای تولید، انتقال و توزیع مورد تاکید قرار گرفت و تصریح شد: میزان نقدشوندگی اوراق اخزا به شدت کاهش یافته و عملا ارزش آنها به کمتر از نصف ارزش واقعی رسیده، به همین دلیل تسعیر این اوراق برای تامین نقدینگی این نیروگاهها، توجیه اقتصادی ندارد. بر این اساس پیشنهاد شد به تولیدکنندگان غیردولتی برق اجازه داده شود به صورت مستقیم با مشترکین بزرگی که امروز بدهی بیش از 100 همتی به مجموعه صنعت برق دارند، قرارداد بسته و حتی مطالبات توانیر از این محل را نیز وصول کنند. در این شرایط نیروگاهها میتوانند ضمن تامین نقدینگی مورد نیازشان، حق ترانزیت را هم به صورت کامل به توانیر پرداخت کنند. به علاوه تولیدکنندگان غیردولتی اساسا محدودیتی برای مواجهه با بدحسابی مشترکین نخواهند داشت و میتوانند از ابزارهای قانونی لازم برای وصول مطالباتشان از آنها استفاده کنند.
در بخش دیگری از جلسه پیشنهاد سندیکا در خصوص اصلاح مدل تجارت برق با محوریت خروج توانیر از این حوزه ارائه شد. محورهای اصلی این گزارش شامل مدل تأمین برق مشترکین در سازوکار فعلی مشکلات مدل تجارت برق فعلی و مدل پیشنهادی برای تجارت برق و خروج توانیر از تجارت برق بود. در این مدل مشترکین در دو بخش حمایتی و غیرحمایتی تقسیمبندی و تعادل بازار برای تامین برق مورد نیاز هر دو بخش مشترک در پیشبینی شده است.
تعامل و همکاری، کلید حل چالشهای تولیدکنندگان برق
در ادامه این نشست اردشیر مذکوری، مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران با با تأکید بر نقش گفتوگوی سازنده در حل مسائل صنعت برق تصریح کرد: سندیکای شرکتهای تولیدکننده برق، دغدغههایی مانند زیانده شدن نیروگاههای خصوصی، مشکلات نیروگاههای فرسوده، اعمال جرایم ناشی از محدودیتهای خارج از اختیار نیروگاهها، کشف قیمت واقعی برق و ضرورت اصلاح نظام قیمتگذاری را دارد که نیازمند بررسی دقیق و تصمیمگیری مشترک است.
مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران اظهار داشت: حیات بخش دولتی و خصوصی صنعت برق به یکدیگر وابسته است و تنها از طریق همفکری، اصلاح فرآیندهای قراردادی، بهروزرسانی مدلهای قیمتگذاری و استفاده از ظرفیتهای قانونی موجود میتوان زمینه تداوم سرمایهگذاری و پایداری شبکه برق را فراهم کرد.
مذکوری در خصوص لزوم بازنگری قراردادهای خرید و فروش برق گفت: اصلاح قراردادهای خرید و فروش برق و بازنگری مدل قیمتگذاری با تمرکز بر هزینه واقعی تولید برق، همراه با افزایش نقش شرکتهای توزیع در معاملات بورس انرژی، میتواند شفافیت بازار و بهبود کشف قیمت برق را به دنبال داشته باشد.
وی در ادامه، تشکیل کارگروههای مشترک میان شرکت مدیریت شبکه برق ایران، شرکت توانیر و سندیکای تولیدکنندگان برق را یکی از مهمترین دستاوردهای این نشست دانست و گفت: در این کارگروهها موضوعاتی مانند اصلاح قراردادهای خرید و فروش برق، حل مسائل بیمهای، پیشبینی خسارت تأخیر و بررسی راهکارهای حمایت از تولیدکنندگان برق بهصورت تخصصی دنبال خواهد شد.
مدیرعامل شرکت مدیریت شبکه برق ایران بر آمادگی کامل این شرکت برای تداوم این نشستها و برگزاری جلسات کارگروه مشترک با شرکت توانیر و سندیکا و پیگیری نتایج آن تأکید کرد و افزود: استمرار این تعاملات میتواند مسیر بهبود فضای کسبوکار صنعت برق و رفع تدریجی چالشهای تولیدکنندگان را هموار سازد.
ضرورت مشارکت دولت و بخش خصوصی برای فعالسازی ظرفیتهای قانونی
در بخش دیگری از این نشست ابوالفضل اسدی، معاون برنامهریزی و امور اقتصادی توانیر با اشاره به مشکلات گسترده ناشی از کمبود نقدینگی در صنعت برق، خاطرنشان کرد: یکی از مهمترین مسائلی که در حال حاضر با آن مواجهیم، انباشت مطالبات توانیر از مشترکین بزرگ است که قطعا وصول آن میتواند بخشی از مشکلات مالی صنعت را حل کند. از این رو کمک سندیکا و بخش خصوصی به وصول این مطالبات قطعا در تامین بخشی از نقدینگی مورد نیاز نیروگاهها هم تاثیرگذار خواهد بود.
وی با بیان اینکه در تدوین راه حلها و ارائه پیشنهادات، مجموعه صنعت برق اعم از تولید، انتقال و توزیع باید در کنار یکدیگر دیده شود، عنوان کرد: ما باید به دنبال تدوین راه حلهایی باشیم که میتواند مسائل کل مجموعه را در کنار یکدیگر حل کند. یکی از راهبردهایی که میتواند مدل تجارت برق را به نفع بخش خصوصی تغییر دهد، تصویب آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده (43) قانون برنامه هفتم توسعه به منظور افزایش عمق معاملات و افزایش میزان تقاضا در بورس انرژی است که متاسفانه علیرغم تلاشها و پیگیریهای صورت گرفته این موضوع فعلا در هیات دولت متوقف شده است.
اسدی اظهار امیدواری کرد که با کمک سندیکا و بخش خصوصی، دوباره تصویب آیین نامه اجرایی بند (ب) ماده (43) به جریان بیفتد تا از این طریق زمینه برای افزایش معاملات برق در بورس انرژی و خروج توانیر از تجارت برق فراهم شده و پیادهسازی مدل پیشنهادی سندیکا هم تسهیل شود.
وی همچنین به ظرفیتهای موجود در ماده (8) و (9) قانون مانعزدایی از توسعه صنعت برق برای تقویت زیرساختهای لازم به منظور پیادهسازی طرح پیشنهادی سندیکا اشاره کرد و گفت: از این طریق زیرساختهای لازم برای تسهیل پرداخت مابهالتفاوت قیمت تمامشده و تکلیفی برق و همچنین تهاتر مطالبات بخش خصوصی با بدهی آنها به دستگاههای دولتی ایجاد میشود اما متاسفانه تدوین آیین نامه اجرایی آنها در حال حاضر متوقف شده است.
اسدی با بیان اینکه صنعت برق برای پیگیری این دست از موضوعات به کمک بخش خصوصی نیاز دارد، عنوان کرد: موضوعاتی مانند درج تهاتر و همچنین افزایش اوراق اخزا تا 150 همت در بودجه 1405 میتواند تا حد زیادی برای صنعت برق راهگشا باشد و به وصول بخشی از مطالبات بخش خصوصی کمک کند. یادآوری میکنم که در بودجه سال آینده تهاتر پیش بینی نشده و مبلغ اوراق اخزا برای صنعت برق هم 30 همت در نظر گرفته شده که در مقابل مطالبات این صنعت از دولت و بدهی آن به بخش خصوصی عملا مبلغ بسیار ناچیزی است.
در بخش پایانی این نشست در خصوص موضوعات مطرح شده از سوی نمایندگان سندیکا، توضیحاتی از سوی معاون هماهنگی مالی و پشتیبانی و امور مجامع شرکت توانیر و همچنین معاون بازار برق شرکت مدیریت شبکه برق ایران ارائه و تاکید شد که بر روی طرح پیشنهادی سندیکا برای اصلاح مدل تجارت برق موافقت اصولی کلی وجود دارد اما جزییات آن باید در جلسات کارشناسی این کارگروه مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
بر این اساس مقرر شد اولین جلسه کارشناسی کارگروه برای بررسی طرح پیشنهادی سندیکا با معرفی کارشناسان این تشکل و شرکتهای مدیریت شبکه و توانیر طی یک هفته پس از این نشست برگزار شده و اعضا ضمن بررسی کامل طرح مذکور، پیشنهادات خود را مبنی بر نحوه تغییر وضعیت فعلی تا دستیابی به شرایط مطلوب و الزامات آن جمع بندی کرده و سازوکار اجرایی طرح پیشنهادی سندیکا را تدوین کنند.